Yazar: Admin

Uzmanlar, diz sorunları konusunda uyarıyor. 50 yaş üzerindeki kişilerin yaklaşık yüzde 35’inde minsküs hasarı olduğunu ve birçoğunda belirti görülmediğine dikkat çeken Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Prof. Dr. Serdar Hakan Başaran, “Genel olarak diz sorunları her yaşta başlayabilir, ancak özellikle kireçlenme gibi dejeneratif durumlar yaş ilerledikçe daha yaygın ve belirgin hale geliyor” dedi.

Oturmayı, kalkmayı, yürümeyi sağlayan diz eklemleri, adeta tüm vücudun yükünü çekiyor. Günümüzde diz sorunları genç yaşlı herkeste ortaya çıkabiliyor. Diz sorunları yaşam tarzı, genetik faktörler ve herhangi bir yaralanmaya bağlı olarak her yaşta başlayabiliyor. İleri yaş, kadın cinsiyet, aşırı kilo, yüksek fiziksel aktivite gerektiren işte çalışma, sporcular ve genetik olarak ailesel yatkınlık durumunda diz sorunları yaşanıyor. Diz kireçlenmesi en sık görülen eklem bozukluklarından biri. 60 yaş ve üzeri erkeklerin yaklaşık yüzde 10-13’ünü, kadınların ise yüzde 13-19’unu etkiliyor. Ön çapraz bağ yaralanmaları özellikle atletlerde yaygın, genel popülasyonda yaklaşık yılda 100 binde 70 kişide karşılaşılıyor ve futbol ve basketbol gibi belirli sporlarda bu oran daha yüksek. Menisküs yırtıkları özellikle yaşlı yetişkinler ve sporcular arasında yaygın. Araştırmalar, 50 yaşın üzerindeki kişilerin yaklaşık yüzde 35’inde menisküs hasarının olduğu ve çoğunlukla da belirtisiz olduğunu gösteriyor.

Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Prof. Dr. Serdar Hakan Başaran, diz ağrıları genellikle çocukluk ve ergenlik (10-19 yaş) çağında genellikle ön çapraz bağ, menisküs yaralanmaları ve kıkırdak hasarı gibi spor yaralanmaları şeklinde ortaya çıktığını kaydediyor.

Prof.Dr. Başaran 40-60 yaş arasında, yaşa bağlı aşınma ve yıpranmanın kireçlenmeye yol açabileceğini belirterek, “60 yaş üstündeki yetişkinlerde ise en sık kireçlenme görülüyor, ağrıya, sertliğe ve hareket kabiliyetinin azalmasına neden oluyor. Genel olarak diz sorunları her yaşta başlayabilir, ancak özellikle kireçlenme gibi dejeneratif durumlar yaş ilerledikçe daha yaygın ve belirgin hale geliyor. Sağlıklı bir kiloyu korumak, aktif kalmak ve yaralanmalardan kaçınmak, yaşam boyu diz sorunları riskini azaltmaya yardımcı olabilmektedir” ifadelerini kullandı.

Prof.Dr. Serdar Hakan Başaran, bazı yaygın hatalar diz hastalıklarının gelişmesine katkıda bulunduğunu vurgulayarak, “Fiziksel aktivitelere başlamadan önce uygun şekilde ısınmamak diz yaralanması riskini artırabilir. Benzer şekilde, yeterince esnememek kas gerginliğine ve dengesizliklere yol açarak dizlere ekstra baskı uygulayabilir. Özellikle zıplama veya atlama gibi hareketleri tekrar tekrar yapmak tendinit veya bursit gibi aşırı kullanım yaralanmalarına yol açabilir. Zıplarken yanlış iniş tekniği, yanlış düşme tekniği veya spor sırasındaki yanlış duruş ve hareket teknikleri dizlerde aşırı strese neden olabilir” şeklinde konuştu.

“Yanlış ayakkabı diz sorunlarına yol açabilir”

Diz sorunlarında yanlış ayakkabı kullanımının da önemli bir etken olduğunu söyleyen Başaran, “Uygun desteği sağlamayan veya belirli bir aktiviteye uygun olmayan ayakkabılar giymek tüm bacağın dizilimini ve mekaniğini etkileyerek diz sorunlarına yol açabilir. Dinlenmemek ve altta yatan sorunu araştırmak yerine ağrının üstesinden gelmek, diz sorunlarını şiddetlendirebilir ve daha ciddi durumlara yol açabilir. Vücudun uyum sağlamasına izin vermeden fiziksel aktivitenin yoğunluğunu, süresini veya sıklığını aniden artırmak diz yaralanmalarına neden olabilir” diye konuştu.

Diz ağrısı durumunda mutlaka bir uzmana danışılması gerektiğinin altını çizen Başaran, “Diz ağrısı yaşandığında sağlık uzmanlarına danışmaktan kaçınmak veya bunları geciktirmek, küçük sorunların daha ciddi durumlara dönüşmesine neden olabilir. Bireyler bu yaygın hataların farkında olarak ve bunlardan kaçınmak için bilinçli önlemler alarak dizlerini korumaya ve diz hastalıklarına yakalanma riskini azaltmaya yardımcı olabilirler” açıklamalarında bulundu.

“Diz protezi ameliyatlarından korkulmamalı”

Prof. Dr. Serdar Hakan Başaran, diz protezi ameliyatlarından korkulmaması gerektiğini savunarak, “Bu ameliyatlar şiddetli diz ağrısı ve işlev bozukluğu çekenler için çok önemli faydalar sağlar. Bir ortopedi travmatoloji uzmanına danışmak, riskleri ve faydaları anlamak ve iyileşme sürecine hazırlanmak başarılı sonuç alınmasına yardımcı olabilir. Diz artroplastisi olarak da bilinen diz protezi ameliyatı, hasar görmüş, aşınmış veya hastalıklı diz ekleminin yapay bir eklem (protez) ile değiştirilmesini içeren cerrahi bir işlemdir. Bu ameliyat tipik olarak ciddi diz kireçlenmesi olan hastalarda ağrıyı hafifletmek ve fonksiyonu yeniden sağlamak için yapılır. Kireçlenme durumunda yürüme, merdiven çıkma, oturma veya sandalyeden kalkma gibi günlük aktiviteleri kısıtlayan kalıcı ağrı, şişlik, sertlik ve gece ağrısı gibi durumlarda. Eklem romatizması durumunda ilaçlar ve diğer tedaviler semptomları yeterince kontrol edemediğinde, kırık veya bağ yırtılması gibi ciddi bir diz yaralanmasını takiben uzun dönemde eklem ağrısı ve işlev bozukluğunda, diz eklemindeki kemik ve kıkırdağın önemli ölçüde hasar gördüğü kanlanma bozukluklarında. İlaçlara, fizik tedaviye, kortikosteroid enjeksiyonlarına veya diğer cerrahi olmayan tedavilere yanıt vermeyen kalıcı diz ağrısı ve günlük aktiviteleri yerine getirememe durumlarında. Dizin ileri derecede eğriliklerinin neden olduğu ağrı ve fonksiyonel bozulma gibi durumlarda. Diz ekleminde hareket aralığını sınırlayan ve günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneğini etkileyen şiddetli sertlik veya hareketsizlik durumlarında. Uykuyu engelleyecek kadar şiddetli diz ağrısı. Ruh sağlığını etkileyen, depresyona veya anksiyeteye neden olan kronik ağrı gibi durumlarda diz protezi ameliyatını önermekteyiz” dedi.

“Diz protezi ameliyatlarında teknolojik gelişmeler yüz güldürüyor”

Prof. Dr. Serdar Hakan Başaran, diz protezi ameliyatındaki yeniliklerin ameliyat sonuçlarını önemli ölçüde iyileştirdiğine dikkat çekerek şunları söyledi:

“Robotik sistemler, cerrahların diz protezi prosedürlerini yüksek hassasiyetle planlamasına ve yürütmesine yardımcı oluyor. Bu sistemler, hastanın dizinin 3 boyutlu modelini oluşturarak kişiselleştirilmiş cerrahi planlamaya ve protezin daha doğru yerleştirilmesine imkan tanıyor. Robotik yardım, minimal invaziv yaklaşımları kolaylaştırıyor, bu da yumuşak doku hasarını, ameliyat sonrası ağrıyı ve iyileşme süresini azaltıyor. Diz protezi ameliyatındaki bu yenilikler, teknoloji, malzeme bilimi ve tıbbi araştırmalardaki gelişmelerin etkisiyle sürekli olarak gelişmektedir. Daha iyi cerrahi sonuçlar, daha kısa iyileşme süreleri ve daha uzun süreli diz protezleri vaat ederek sonuçta bu prosedürleri geçiren hastaların yaşam kalitesini artırabilmektedir”

Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) Başkanı Prof. Dr. Abdullah Zeki Karasu, Viral Hepatitlerle Mücadelede Farkındalık Günü kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Karasu, viral hepatitler konusunda toplumsal farkındalık oluşturmayı, doğru bilgilendirme ile bu hastalıkların önlenmesi, erken tanı ve uygun tedavinin sağlanmasını amaçladıklarını belirtti. Karasu, “Viral hepatitler her yıl dünyada 1,3 milyon insanın ölümüne neden oluyor” dedi.

Türkiye’de karaciğer ve ilgili tüm konuların araştırılmasını teşvik etmek ve desteklemek amacıyla 1992 yılından bu yana faaliyet gösteren ve çatısı altında 1000’den fazla üyesi bulunan Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) 28 Temmuz ’Dünya Viral Hepatit Farkındalık Günü’ kapsamında bir basın toplantısı gerçekleştirdi. Yurtiçinde ve yurtdışında bu alanda yetkili birçok kuruluş ile yapılan çalışmalar ile karaciğer ve karaciğer ile alakalı araştırmaların bulgularının tartışılması, geliştirilmesi ve iyileştirilmesi için çalışan dernek, her yıl olduğu gibi bu yıl da “viral hepatit” farkındalığını artırmak amacıyla açıklamalarda bulundu.

Dünya Viral Hepatit Farkındalık Günü kapsamında açıklamalarda bulunan TKAD Başkanı ve Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü İç Hastalıklar Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Abdullah Zeki Karasu, dikkat edilmesi gereken hususlara ve farkındalığın önemine dikkat çekti.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ), 28 Temmuz’u Dünya Viral Hepatit Farkındalık Günü olarak ilan ettiğinin altını çizen Karasu, “Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği olarak, ülkemiz için önemli bir sağlık sorunu olan viral hepatitler konusunda toplumsal farkındalık oluşturmayı, doğru bilgilendirme ile viral hepatitlerin önlenmesi, erken tanı ve uygun tedavisinin sağlanmasını amaçlıyoruz” dedi.

“Viral hepatitler her yıl dünyada 1,3 milyon insanın ölümüne neden oluyor”

Prof. Dr. Karasu, viral hepatitlerin karaciğeri doğrudan etkileyen ve hasar oluşturan bir virüs olduğunun altını çizerek, “Hepatitlerin insanlara bulaşma yolu, birbirlerinden farklıdır. Bugüne kadar çok sayıda hepatit virüsü tanımlanmıştır. İnsanlarda akut karaciğer yetmezliği, kronik hepatit, siroz veya karaciğer kanserine neden olabilen hepatit virüsleri; Hepatit A, B, C, D ve E olarak adlandırılmaktadır. Viral hepatitler her yıl dünyada 1,3 milyon insanın ölümüne neden olmakta olup, bu sayı HIV/AIDS ve sıtmadan ölen insan sayısından daha fazladır. Karaciğer kanserine bağlı ölümlerin üçte ikisinde altta yatan karaciğer hastalığı, hepatit B veya C’dir” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Karasu, sözlerine şöyle devam etti: “Hepatit A ve E, genellikle kirli yiyecek veya sulardan bulaşırken, kişiden kişiye yayılım da söz konusudur. Hepatit B, C ve D virüsleri, enfekte kişinin kan ve vücut sıvıları ile temas sonucu bulaşmaktadır. Bu virüsler, hem anneden bebeğe (vertikal bulaş) hem de kişiden kişiye (horizontal bulaş) yayılmaktadır. Günümüzde Türkiye’de bu virüslerin bulaşmasında kontrolsüz cinsel ilişki, uyuşturucu kullanımı, steril olmayan şartlarda yapılan manikür/pedikür, diş çekimi, tatoo-piercing gibi işlemler önemli risk faktörleridir.”

Hepatit A, B ve D için en iyi korunma yönteminin aşı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Karasu, “Hepatit C ve E için henüz aşı yoktur. Ancak hastalığa yakalandığınızda erken tanı ile tümü için tedavi edici ilaçlar mevcuttur ve tedavide kullanılan tüm ilaçlar devlet tarafından karşılanmaktadır” dedi.

Prof. Dr. Karasu, “Türkiye’de Hepatit B virüsüne (HBV) karşı yenidoğanların aşılaması 1998 yılında başlamıştır. Bu nedenle genç nüfusumuz önemli ölçüde hepatit B’den korunmuş olmakla birlikte, erişkin yaş grubunda HBV ile karşılaşmış olma oranı yüzde 30’dur. Hepatit B virüsü ile karşılaşan kişilerin bir kısmı bağışıklık kazanırken, bir kısmında kronik hastalık hali ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde 25 milyon kişi HBV ile karşılaşmış ve 3 milyon kişi HBV ile enfekte olmuştur” ifadelerini kullandı.

“Ülkemizdeki yeni doğan aşılama oranlarının yüzde 98’e ulaştığı göz önüne alındığında tablo sevindiricidir”

Dünya çapında yeni doğan bebeklerin sadece yüzde 43’ü hepatit B doğum dozu aşısını aldığına dikkat çeken Prof. Dr. Karasu, “Ülkemizdeki yeni doğan aşılama oranlarının yüzde 98’e ulaştığı göz önüne alındığında tablo sevindiricidir. Ancak ülkemiz son yıllarda ağır bir göç yüküyle karşılaşmıştır. Göçmenlerin önemli bir kısmı ulusal viral hepatit tarama ve aşılama programlarının dışında kalmıştır. Bu durum, yakın gelecekte ülkemizde viral hepatit sıklığının artması ihtimalini gündeme getirmektedir. Bu nedenle göçmenleri de içerecek şekilde toplumun viral hepatitler için taranması, aşılarla aktif bağışıklık oranının artırılması ve enfekte kişilerin tedavi edilmesi ile pek çok insanımızın hastalanması önlenebilir ve hayatları kurtarılabilir” diye konuştu.

Etkili aşılar ve tedavi edici ilaçların var olması nedeniyle DSÖ, 2030 yılına kadar viral hepatitleri kontrol altına almayı ve nihayetinde ortadan kaldırmayı (eliminasyon) hedeflediğini belirten Prof. Dr. Karasu, Türkiye’nin, ’Ulusal Viral Hepatit Eliminasyon Programı’nı uygulamaya koyan öncü ülkelerden biri olduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Karasu, sözlerini şöyle tamamladı: “Birçok hastasını viral hepatitten kaybeden hekimler olarak, Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) öncülüğünde, Sağlık Bakanlığımızın da desteği ile viral hepatit hastalarımızın hepsine ulaşıp tanı koyarak iyileştirmek ve yeni vakaları önlemek en büyük başarımız olacaktır. Karaciğer hastalığından veya karaciğer kanserinden daha fazla ölüm görmek istemiyoruz. Doğru tanı ve tedavi, hastalarımızın hayatlarını değiştiriyor, normal hayatlarına devam edebilmelerini sağlıyor ve hastalığı geride bırakmalarına yardımcı oluyor. Sirozu ve karaciğer kanserini yenmek istiyoruz.”

Elektronik sigara kullanımı, sağlık uzmanları ve toplum sağlığı savunucuları arasında ciddi endişelere yol açmaktadır. Göğüs Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Orhan Yücel’in açıklamaları, e-sigaranın potansiyel sağlık risklerini ve özellikle gençler üzerindeki olumsuz etkilerini gözler önüne sermektedir. Doç. Dr. Yücel, elektronik sigaranın akciğerlerde Kovid-19 benzeri lezyonlar oluşturabileceğini ve bu lezyonların kısa sürede bile ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulamaktadır.

BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi’nde Göğüs Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Orhan Yücel, e-sigaranın gençler arasında hızla yayılmasının, bu yaş grubunun sağlığı üzerinde büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtmektedir. Elektronik sigaralar, genellikle sigarayı bırakmak isteyenler için bir alternatif olarak pazarlansa da gerçekte bu ürünler kullanıcıları daha fazla bağımlı hale getirmektedir. İçerdiği çeşitli kimyasallar ve yüksek nikotin oranları, gençleri ve yetişkinleri ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya bırakmaktadır. Yücel, e-sigaraların, içeriklerinin dünya genelinde kontrol edilememesi nedeniyle normal sigaralardan bile daha tehlikeli olabileceğini ifade etmektedir.

“Sadece nikotin değil, bağımlılık yapıcı birçok zararlı madde var”

Elektronik sigaraların içerdiği maddeler, genellikle kullanıcılar tarafından tam olarak bilinmemekte ve bu durum, sağlık üzerindeki olumsuz etkileri artırmaktadır. Yücel, “E-sigara kullanımının sadece nikotin değil, aynı zamanda bağımlılık yapıcı birçok zararlı madde içerdiğini belirtmektedir. Özellikle gençler arasında yaygınlaşan bu ürünler, akciğerlerin immün sistemini zayıflatarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. E-sigaraların içeriğindeki tatlandırıcılar ve aromalar, kullanıcıların bu ürünlere olan bağımlılığını artırmakta ve bu da sağlık risklerini daha da genişletmektedir” uyarısında bulundu.

“Pasif içiciliği gizli bir tehlike haline getirmektedir”

Elektronik sigara dumanında yer alan zehirli maddeler ve nikotinin pasif içiciler için de ciddi bir risk oluşturduğuna işaret eden Doç. Dr. Yücel, “Elektronik sigaranın kokusuz olması, maruziyetin fark edilmemesine neden olurken bu durum pasif içicilerde de bağımlılığa ve toksik madde alımına yol açmaktadır. Normal sigaraların aksine, e-sigaralarda koku bulunmaması, pasif içiciliği gizli bir tehlike haline getirmektedir. Bu da, bu kişilerin daha fazla toksine maruz kalmasına ve hatta kanser riskinin artmasına neden olabilir” dedi.

“Erken yaşta ölümlerle ilişkilendirilebilir”

Doç. Dr. Yücel, e-sigara kullanımının kısa vadede bile ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtmektedir. Amerika’da yapılan araştırmalara dayanarak e-sigara kullanan kişilerin akciğerlerinde Kovid-19’a benzeyen lezyonlar tespit edildiğini ve bu durumun üç ay gibi kısa bir sürede bile görülebildiğini ifade etmektedir. “Bu bulgular e-sigaranın gençler arasında hızla yayılan bir sağlık tehdidi olduğunu göstermektedir” diyen Doç. Dr. Yücel, bu ürünlerin erken yaşta ölümlerle ilişkilendirilebileceğini ve e-sigara kullanımının potansiyel olarak ölümcül sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulamaktadır.

Elektronik sigara kullanımının toplum sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri, geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. Doç. Dr. Yücel, bu ürünlerin sadece kullanıcılara değil, aynı zamanda toplum genelinde de ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek “E-sigara kullanımının yaygınlaşmasının özellikle gençler arasında bir alışkanlık haline gelmesi, toplum sağlığı açısından büyük bir endişe kaynağıdır. Sağlık uzmanları, bu konuda toplumun bilinçlendirilmesi ve gençlerin bu tehlikeli alışkanlıktan korunması için çağrıda bulunmaktadır” şeklinde konuştu.

E-sigara, sigarayı bırakmak için bir çözüm değil”

E-sigara kullanımının sağlık üzerindeki ciddi etkileri, hem gençler hem de yetişkinler için büyük bir tehlike oluşturmaktadır. Doç. Dr. Orhan Yücel, bu ürünlerin sigarayı bırakmak için bir çözüm olmadığı gibi aksine sağlık sorunlarını daha da artırabileceğine işaret ederek şunları söyledi:

“E-sigara kullanımının yaygınlaşmasının, toplum sağlığı üzerindeki potansiyel riskleri göz ardı edilemez. Bu nedenle, bireylerin bu konuda bilinçli olması ve sağlıklı yaşam tercihleri yapması büyük önem taşımaktadır. Elektronik sigaraların içerdiği tehlikeler ve sağlık riskleri konusunda farkındalığın artırılması, toplum sağlığı için atılacak önemli bir adımdır.”

Alışveriş merkezleri, restoranlar, petrol istasyonları ve kalabalık birtakım merkezlerin lavabolarında yer alan el kurutma cihazları sağlık açısından zararlı olabilir. Bu cihazların solunum sistemi hastalıkları ve birtakım cilt hastalıklarına neden olabileceğinin altını çizen Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Vedat Turhan, “Özellikle bu tür rahatsızlığı olanlar ekstra dikkatli olmalı ve uzak durmalıdır” uyarısında bulundu.

Bazı kalabalık merkezlerde sıkça görülen ve kullanımı yaygın jet tipi el kurutma cihazları sağlığa zararlı olabilir. Konuyla ilgili çeşitli açıklamalarda bulunan Beylikdüzü Medicana Hastanesi’nde Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Vedat Turhan, “Bu makinaların iki temel özelliği var. Birincisi ısı üretmeleri ve büyük bir basınçla sıcak havayı kullanıcıların ellerine ve çevreye doğru yaymasıdır. Bu işlem de iki temel risk oluşturur. Bu yüksek ısı, termo rezistans dediğimiz yüksek sıcaklığa dirençli bakterilerin çoğalması için adeta bir rezervuar görevi oluşturabilir” dedi.

“Havlu tipi kurutma sistemi gibi alternatif sistemler kullanılabilir”

Bakterilerden korunalım, hijyen oluşturalım derken bu cihazların esasında halk sağlığı açısından ciddi risk oluşturabileceğine değinen Prof. Dr. Turhan, “Öte yandan yüksek basınçla jet tipi bir fizik etkiyle bakterilerin etrafa yayılması için de ayrı bir risk oluşturabilir. Böylece el kurutma makinalarınin en düşük güce sahip modelleri bile toplum sağlığı açısından büyük risk oluşturmaktadır. Cihaz açıldığı zaman özellikle içindeki zararlı parçacıkları direkt olarak elinize aktarmaktadır. Bu cihazlara attıkları parçacıklar için HEPA filtresi koymak da tam olarak yeterli olmuyor. HEPA filtresi parçacıkların yüzde 75‘ini engelliyor ancak geriye yine tehlikeli yüzde 25 kalıyor. Gördüğümüz kadarıyla özellikle büyük alışveriş merkezi gibi yerlerde bu cihazların temizliği de çoğu kez iyi yapılamıyor”. Dolayısıyla bu tür cihazların toplu alanlarda kullanılması sağlık açısından zararlı görünüyor. Bunun yerine havlu tipi kurutma sistemi gibi alternatif sistemler kullanılabilir” şeklinde konuştu.

“ İmmünsupresif ilaç kullananlar da dikkatli olmalı”

Prof. Dr. Turhan sözlerine son olarak şunları ekledi:

“Toplu mekânlara herkes gidiyor. Çocuğu, yaşlısı, genci İmmünsupresif ilaç kullanan bireyler de buna dahil. Hasta bireyler olabilir. Bu cihazlar, solunum sistemi enfeksiyonları başta olmak üzere birtakım cilt hastalıklarına benzeri rahatsızlıklara da sebebiyet verebilir. Solunum problemi ya da cilt hastalığı olan ve İmmünsupresif ilaç kullananlar da bu cihazlardan ekstra uzak durmalı ve dikkat etmelidir.”